Prinsenkasteel

Aan het Guldendal torenen de resten van het Prinsenkasteel hoog uit boven de slotgracht. Het eens zo machtige kasteel, een waterkasteel met omringend park en aanhorigheden, was de verblijfplaats van de heren van Grimbergen sinds hun burcht op de motte te Borgt afbrandde tijdens de Grimbergse oorlog (12de eeuw). In de loop der eeuwen onderging het kasteel verschillende verbouwingen. In 1944 staken Duitse soldaten bij hun terugtocht het kasteel in brand en takelde het verder af tot ruïne.

Info

Voor wie
Groepen tot 25 deelnemers
Enkel voor al wie goed te been is (steile wenteltrap!)
Extra
Het Prinsenkasteel is enkel te bezoeken met gids
Prijs
Zie Tarieven voor groepen
Wanneer
Dagelijks van april tot en met september
Waar
Afspraak aan het MOT, Afdeling Guldendal – Guldendal 20 te 1850 Grimbergen
Reservatie
Reserveren en betalen bij het MOT: Tel. +32 2 270 81 11 – info@mot.be
Algemene reserveringsvoorwaarden

Het Prinsenkasteel, wat een geschiedenis!

Pas in de 15de eeuw is er in teksten sprake van een kasteel. Bij gebrek aan archeologisch onderzoek weten we dus niet of er voor de 15de eeuw al iets gebouwd werd op de plaats van het Prinsenkasteel.

Historische bronnen vermelden de belegering van de burcht door Maximiliaan van Oosterijk in 1488 en de totale afbraak ervan door Albert van Saksen in 1489. Zo werd de zin “fut rasé par terre” tenminste geïnterpreteerd.

Naar aanleiding van Open Monumentendag 2016 bezocht een specialist in middeleeuwse woontorens en kastelen het Prinsenkasteel. Op basis van de technieken die de steenhouwer gebruikte en de sporen die deze technieken op de bouwstenen nalaten, kon deze onderzoeker gebouwen of delen ervan dateren. Nu blijkt dat grote delen van de donjon en wellicht ook van de tweede hoektoren van het Prinsenkasteel duidelijk in de periode 1400 – 1420 werden gebouwd. Het kasteel werd dus op het einde van de 15de eeuw helemaal niet met de grond gelijk gemaakt.

Na de 15de eeuw wordt het kasteel meermaals verbouwd en uitgebreid. Twee natuurstenen pijlers die aan de toegangsbrug van het eiland staan, dragen de datum 1610. Op dat moment vond een grondige verbouwing van de burcht plaats naar een “hof van plaisantie”.

Van de 17de eeuw tot na de Tweede Wereldoorlog was het kasteel in bezit van diverse adellijke families. Tijdens de Tweede Wereldoorlog namen de Duitse troepen er hun intrek en bij hun vertrek staken ze het in brand. Sindsdien is het kasteel een ruïne die voor een deel gerestaureerd en geconsolideerd is.

De donjon

Een donjon is een middeleeuwse woontoren. Vanaf de 12de eeuw werd het optrekken en bewonen van een woontoren een echte mode. De heren die deze torens lieten bouwen wilden een veilig onderkomen hebben in de allesbehalve veilige tijden. Een donjon is er dan ook op voorzien een behoorlijke belegering te kunnen weerstaan. Afgezien van deze beschermende functie was het zeker ook een middel om sociale status aan te tonen. Iemand die in de middeleeuwen zo’n bouwwerk kon optrekken, genoot veel aanzien.

De donjon van het Prinsenkasteel is een poortdonjon en gaf dus toegang tot de burcht. Door middel van een valhek en twee poorten konden donjon en burcht afgesloten worden. Torens die toegangspoort en woonfunctie combineren, zijn zeldzaam in Vlaanderen.

Elke verdieping van een donjon heeft een of meer specifieke functies. Meestal is de eerste verdieping de ontvangstruimte maar hier in het Prinsenkasteel wijst de weinig luxueuze aankleding daar niet echt op.

De tweede verdieping is ongetwijfeld de belangrijkste verdieping. Er is een grote haard, nissen met zitbanken aan de ramen en een toilet waarvan de deur niet rechtsreeks op de zitruimte uitgeeft, een echte luxe naar middeleeuwse normen! Van op deze verdieping was er ook toegang tot de weergangen en het was dus het knooppunt van waaruit de burcht gecontroleerd werd.

Het derde niveau was wellicht het nachtelijk vertrek. De nissen in de muur zijn recentere gaten die gehakt werden om duiven te laten nestelen. Op die manier werd deze toren, net zoals de andere hoektoren, aangepast om als duiventoren gebruikt te worden.

De toekomst van het Prinsenkasteel

Het MOT wil van het Prinsenkasteel een kasteel in opbouw maken in plaats van een in verval. Het is zeker niet de bedoeling de ruïne terug te gaan opbouwen maar wel om ze (gedeeltelijk) als middeleeuwse bouwwerf in te richten. Er zouden dan educatieve activiteiten rond de geschiedenis van het bouwen kunnen plaatsvinden. Hiervoor moet echter de consolidatie van de ruïne voltooid zijn.