het MOT

Red de bakovens! | Bouw zelf je oven | Het bouwen zelf | bouwen van het ovengewelf

BOUWEN VAN HET OVENGEWELF

ondersteunend formeel uit zand

maken van formeel uit vochtig zand	maken van formeel uit vochtig zand
foto Omer Huygens	foto Gerrit Van den Dries
maken van formeel uit vochtig zand
foto Gerrit Van den Dries

Maak een ondersteunend formeel uit vochtig grof zand of zavel en druk deze, met je handen of een metselaarstroffel, stevig aan in de vorm van het te bouwen gewelf (zie ook korfboog). Doe dit in verschillende stappen zodat je een stevige massa bekomt die niet verzakt. Om de juiste maten te bekomen kan je enkele verticale stokken plaatsen in de aslijn van de oven, die in lengte overeenkomen met de hoogte van het gewelf. Ook op bijvoorbeeld 20 cm van beide zijden van de aslijn kan je dit doen om een perfect symmetrische vorm te bekomen. Het zand kan zo in profiel gebracht worden om de juiste binnenvorm te verkrijgen. Deze tijdelijke zandsculptuur vormt een dragend vlak waarop je het gewelf kan metselen.

constructie waarop formeel uit zand wordt geplaatst

Belgium - Kasterlee 2460 - Geelsebaan (heemerf "De Waaiberg")

foto Jozef Dockx

Tip: Je kan, om zand te sparen, eerst een stevige constructie uit afvalmateriaal zoals hout- en baksteenresten, (suiker)bieten, een stuk rolluik, enz. plaatsen waarop je dan het zand in de juiste vorm modelleert. Zorg wel dat je nadien de constructie er via de ovenmond makkelijk kan uithalen. Gebruik dus kleine stukken. Eén ovenbouwer metselt het gewelf zo hoog mogelijk op zonder behulp van een formeel. Pas als de stenen door de helling een ondersteuning nodig hebben bouwt hij een stelling waar een vlakke plaat op rust en de zandvorm op wordt aangebracht.

metselen van het ovengewelf

plaatsen van wiggen in baksteen	metselen van het ovengewelf
foto Gerrit Van den Dries	foto Omer Huygens

Wanneer het formeel klaar is, kan je het ovengewelf in koppenverband verder metselen. Doe dat nooit bij vriestemperatuur. Bij afwisselend vriezen en dooien zou het water in de leem- of kalkmortel uitzetten en opnieuw krimpen, waardoor scheuren kunnen ontstaan.

Breng mortel op de strek en de vlakke zijde van de steen aan en plaats het midden van de kop tegen het formeel in zand. Daar waar de voegen langs de buitenzijde van het gewelf te breed worden, vul je de gaten op met wiggen in baksteen voor extra stevigheid.

zandvorm vooraan is even hoog als ovenmond
foto Gerrit Van den Dries
foute constructie: ovengewelf is vooraan hoger dan ovenmond	juiste constructie: ovengewelf is vooraan even hoog als ovenmond
Belgium - Genk 3600 - bakhuis uit Meeuwen - Provinciaal Openluchtmuseum Bokrijk 2003	Belgium - Nijlen 2560 - (Kleine Gasthuishoeve) 55
uit Ons Heem 42 (1988) 4-5: 179	tekening Marc Verreydt

Metsel je ovengewelf vooraan nooit hoger als de hoogte van de ovenmond. Is dat wel het geval, dan zal de rook in de oven neerslaan en zal het vuur doven. Er is dan geen permanente luchtcirculatie, die nodig is voor een goede verbranding.

metselen van het ovengewelf	plaatsen van sluitsteen
foto Gerrit Van den Dries	foto Gerrit Van den Dries

Bij het sluiten van het gewelf moet je ervoor zorgen dat het als een puzzel in elkaar past. Pas desnoods de sluitsteen aan de vorm van de opening aan.

Zorg dat alle voegen goed gevuld zijn.

< ondersteunend formeel uit zand | index | aanbrengen van de leemlaag op het gewelf >