MOTnews 58 (02/03/2005)

Interesse om zelf een eigen bakoven te bouwen? Leer het deze zomer in het MOT!

Hou je ook zo van de geur van vers brood, op steen gebakken in een oude bakoven? Wil je graag zelf zo'n oven bouwen maar weet je niet hoe te beginnen?

Kom dan deze zomer naar het Museum voor de Oudere Technieken. Wij organiseren een workshop 'bakoven bouwen', waar we alle praktische kneepjes zullen oefenen en uitproberen. Alle aspecten zullen aan bod komen, zodat de workshop zowel voor beginners als voor ervaren doe-het-zelvers nuttig kan zijn.

Volgende zaken worden zeker opgenomen in het programma: - technische kenmerken van een goed werkende bakoven - het uitzetten van het grondplan - het klaarmaken van de mortel - het maken van een fundering - het uitlijnen en metselen van de ovenvloer - het metselen van het ovengewelf

Op dit moment is de voorbereiding nog aan de gang, en kunnen we nog geen data doorgeven. Ben je geïnteresseerd, dan kan je op onze website je gegevens achterlaten, www.mot.be. We zullen je dan vrijblijvend alle informatie bezorgen, inclusief inschrijvingsformulier.

GROOTMOEDERS RECEPTEN

Vroeger werden de kammen met de hand gesneden uit hout of been, en de borstels maakte men van zacht varkenshaar dat in een houten hecht werd vastgezet. Voor ons zijn deze kleinoden heel gewoon, maar vroeger waren ze een kostbaar bezit en zelfs een statussymbool. De hechten werden soms bezet met schildpad of zilver. Er werd dan ook veel zorg voor gedragen.

Wil je zulke kostbare kammen en borstels een poetsbeurt geven, dan ga je best voorzichtig te werk. Om ze schoon te maken werd het gebruik van water afgeraden, want de materialen waren hiertegen niet bestand. Het hout kon gaan barsten of de haren kwamen los. Onze grootmoeders hadden hiervoor een goedkope oplossing.

Neem een zak, vul die met een paar handvol zemelen en doe er een kam bij. Schud alles krachtig door elkaar. Het zetmeel in de zemelen absorbeert de vetten, en de kam komt er als nieuw uit. Doe daarna hetzelfde met de borstel. Behandel elk stuk afzonderlijk, om te voorkomen dat ze elkaar bij het schudden beschadigen.

HOE ZEG JE?

De verklaring van een technisch spreekwoord. Je vindt er nog meer op onze site (www.mot.be) onder "Spreekwoorden en zegswijzen".

Veel van onze spreekwoorden vinden hun oorsprong in de huishoudelijke sfeer, en vandaag bekijken we er een aantal die afgeleid zijn van het was- en strijkgebeuren.

"de lakens uitdelen"

Het huishoudlinnen was vroeger een belangrijk onderdeel van het huisraad, en het werd achter slot en grendel bewaard in de linnenkast. De vrouw des huizes had de sleutel van deze kast op zak. Zelfs al had ze bedienden, alleen zij zorgde voor de verdeling van het linnengoed.

Figuurlijk gesproken heeft iemand die ergens de lakens uitdeelt, het daar voor het zeggen.

"de vuile was uithangen" "de vuile was buiten hangen"

Het wassen gebeurde vroeger, net als vandaag, meestal thuis en in familieverband. Met het vuile wasgoed werd discreet omgegaan. Het was privé en men liep er liever niet mee te koop. Sterker nog, als de was op de draad gehangen werd, in het zicht van de buren, dan gebeurde dit netjes soort per soort.

Vandaag betekent 'de vuile was uithangen' zoveel als interne problemen bekend maken. Het wordt meestal in de negatieve zin gebruikt, waarbij diegene die de vuile was uithangt de privacy heeft geschonden.

KIDS-news: iets om vanavond aan je kinderen te vertellen

Vorige keer vertelden we het verhaal van de blikopener, vandaag dat van de flessenopener.

Bruisende frisdranken bestaan al langer dan vandaag, al meer dan honderd jaar om precies te zijn, en ze werden van oudsher gebotteld in glazen flessen. Het bewaren van de bubbels was lange tijd een moeilijk probleem, want het koolzuurgas ontsnapte en de stopsels gaven vaak een vies smaakje.

Dat veranderde in 1892, toen ene William Painter in de Verenigde Staten de kroonkurk uitvond, een goedkope en geniale oplossing. Typisch aan zo'n kroonkurk is dat hij altijd precies 21 tandjes heeft. Juist door die unieke vorm sluit het zo doeltreffend rond de flessenhals. Omdat het stopsel lijkt op een kroontje en het metaal aan de binnenkant bekleed was met kurk, was de naam snel gekozen.

Juist doordat de kroonkurk zo goed sluit, is het openen van het flesje niet zo gemakkelijk. Geoefenden onder ons kunnen het met de tanden, of met behulp van een bierbak, een deurpost, een tafelblad of tafelbestek. Maar om pijnlijke letsels en onnodig gemors te voorkomen, doe je er best aan een werktuig te gebruiken. Gelukkig zorgde de uitvinder snel voor een flessenopener, waarmee je in een handomdraai het dopje van de fles wipt. Er zijn inmiddels honderden modellen verkocht, maar ze werken allemaal op dezelfde manier, als een hefboom.

De kroonkurk zelf is in meer dan honderd jaar niet van vorm veranderd. Pas in 1970 werd het kurklaagje vervangen door plastic. Painter's kroonkurkbedrijfje bestaat nog steeds en er rollen per jaar zo'n 50 miljard kroonkurken van de band. Dat maakt de kroonkurk tot één van de belangrijkste wegwerpprodukten ooit.

Sinds kort is er een kaper op de kust, want er worden steeds meer drankblikjes en plastic flesjes met schroefdop verkocht. De echte bierdrinkers zullen nog een tijdje verknocht blijven aan de glazen flesjes, en hebben dan ook vaak een flessenopener aan hun sleutelring.