MOTnews 106 (03/12/2010)

• Het MOT heeft een nieuwe “Doe” over de smidstekens
• Tip voor de feesten: gebruik de postzegels uit de reeks “Voor ze
• verdwijnen …” voor je kerstwensen!
• Wat is de link tussen de Borcht, overstromingen en de Heilige Donatus?
• Recept: duivenpaté
• Spreekwoord van de maand: de leiboom staat het langst
• Kids-News: de kerststronk
• Kids-News: de postduif
• Extra: rijmpje van de kalender

Het MOT heeft een nieuwe Doe over de smidstekens

Het MOT is een echt doe-museum. Overal waar je een groen handje ziet moet je aan de slag. Eind november werden de doekoffers in de tentoonstelling “De houtbewerking” aangevuld met een Doe Smidstekens.

Dat zijn opschriften op een werktuig, die naar de maker ervan verwijzen: een smid of een fabriek. In de Doe Smidstekens leren kinderen een afwrijfsel maken en ondervinden ze met welke belichting ze best een smidsteken kunnen lezen. Ze ontdekken ook dat de smid niet zomaar zijn naam op een werktuig zet, smidstekens bevatten vaak leuke en herkenbare tekeningen.

Bezoek de Doe Smidstekens in het Guldendal het hele jaar, uitgezonderd tussen 23 december en Nieuwjaar, op werkdagen van 9 tot 17 u. Van april tot en met september is het MOT ook geopend op alle weekends en feestdagen van 14 tot 18 u.

Tip voor de feesten: gebruik de postzegels uit de reeks “Voor ze verdwijnen …” voor je kerstwensen!

In de MOT-News van oktober vernam je al dat er een postzegelreeks over bedreigde beroepen te verkrijgen is in de postkantoren. De zegels werden ontworpen op grond van werktuigen uit het MOT. Elke postzegel heeft een thema: de spinster, de wasvrouw, de hoefsmid, de klompenmaker en de schoenmaker. Die vijf beroepen zijn in de vergetelheid geraakt of volledig verdwenen. Ze waren belangrijk in het leven van vorige generaties. Het ontwerp zal zeker niet misstaan op je kerstwensen!

De speciale uitgifte is te koop in de grotere postkantoren. Het vel met de 2 x 5 verschillende postzegels kost 5,90 euro en de zegels kunnen gebruikt worden voor een standaardbrief naar Belgische adressen.

Wat is de link tussen de Borcht, overstromingen en de Heilige Donatus?

Tijdens het weekend van 13 en 14 november stonden verschillende delen van Grimbergen aan de Maalbeek en Tangebeek onder water. Veel waterschade, maar gelukkig vielen er geen doden. In 1839 daarentegen, zwol het water van de Tangebeek na een hevige regenval stroomopwaarts van de Borcht, voor de zopas aangelegde Vilvoordsesteenweg. Door een versperring stroomde het water niet meer door de duiker onder de hoger liggende steenweg. Het opgestapelde water brak uiteindelijk door en vond zijn weg naar de Borcht. Balans: 74 doden. Nog steeds herinnert een kapelletje, gewijd aan Heilige Donatus, hieraan.

De Heilige Donatus van Münstereifel nam de elementen van Donar, de Germaanse god van bliksem en donder, over. Hij wordt meestal voorgesteld met in de ene hand een bliksemschicht en in de andere een martelaarspalm. Hij werd aangeroepen tegen vuur, blikseminslag en hagelbuien.

Kent u nog kapelletjes die gewijd zijn aan de Heilige Donatus of aan natuurrampen? Laat het weten via info@mot.be.

Recept: duivenpaté

“Maak twee mooie duiven leeg en schroei ze; versnijd ze in vijf stukken – vleugels, borst en bouten waar je de uiteinden van afsnijdt; kruid met zout en peper. Hak de karkassen, laat ze braden in hete boter; giet er bouillon over, voeg een kruidentuiltje toe; laat de helft inkoken en zeef. Garneer een ovale schotel in aardewerk met plakken vers spek; plaats er op de bodem de stukken van één duif in en bedek met dunne sneden ongekookte Yorkse ham; leg hierop een andere duif, die u ook met ongekookte ham garneert; giet over het geheel het jus van het karkas, bedek de schotel met pasteideeg, bestrijk het met ei en laat bakken in een warme oven.

Om op te dienen, haal er het pasteideeg af en ontvet de paté; overgiet met een beetje warme jus, plaats er het pasteideeg weer op; plaats de paté op een schotel met servet.” (CAUDERLIER, Le livre de la fine et de la grosse charcuterie, Gent, 1915, 231-232)

Spreekwoord van de maand: de leiboom staat het langst

Een boom die geleid wordt tegen een latwerk zal beter bestand zijn tegen wind en stormen dan een alleenstaande boom. In figuurlijke zin: iemand die zich door de wijze raad van ervaren mensen laat leiden en ondersteunen, zal beter standhouden dan iemand die alleen op zichzelf steunt.

Kids-News: de kerststronk

“Tijdens het Germaanse joelfeest werden rituele vuren gemaakt om het licht te verwelkomen. De gekerstende Germanen zetten deze traditie voort en brandden tijdens de kerstperiode een gewijd joelblok. Historische bronnen maken melding van uiteenlopende gebruiken die daaraan verbonden waren. Zo moest het vuur soms gedurende de dagen tussen Kerst en Driekoningen blijven smeulen. Op andere plekken bleef het blok doorheen het hele jaar in de haard liggen zodat het telkens een beetje verder opbrandde. Met het laatste stukje werd dan het vuur van het volgende jaar aangestoken. Ook werd de as van het kerstblok soms over de velden gestrooid om de vruchtbaarheid te bevorderen of op zolder neergelegd om de bliksem af te leiden. Parijse banketbakkers kwamen op het idee de “kerststronk” na te maken uit gebak.” (Onze eindejaarsfeesten: legenden en tradities, Brussel, 2004, 30)

Kids-News: de postduif

Als we nu onze brieven verzenden, steken we die in een omslag en plakken we er een postzegel op. De levering gebeurt door bpost. Vroeger werden soms postduiven afgericht voor het overbrengen van berichten van het leger of de koning. Het papiertje werd in een koker opgerold dat aan het dier gebonden was. Wist je dat je, als je duiven wil houden, je nog de toelating van de burgemeester moet hebben? Dat moest de militaire duiven beschermen en hielp het gebruik van duiven om te bespieden te bestraffen. De reisduiven moeten voorzien worden van een ring (Wet ter bescherming van de militaire duiven en ter beteugeling van het aanwenden van duiven voor bespieding, B.S. 9 augustus 1923).

Extra: rijmpje van de kalender

Onderwijzen is een zwaar beroep.

Je hebt een hamer nodig om het er in te kloppen. Je hebt een tang nodig om er iets uit te krijgen. Voortdurend moet je vijlen en bijschaven. Dan durven ze nog zeggen dat je een zaag bent. (Pol Vanhaverbeke)