Stage vakwerk

De Stage vakwerk is een vijfdaagse stage. De bedoeling van de stage is dat elke deelnemer onder begeleiding van ervaren lesgevers alle stappen van het bouwproces doorloopt, van het kantrechten van de boomstammen en het uittekenen en kappen van de houtverbindingen, over het oprichten en opvullen van het vakwerk. Ook het kloven van de houten “shingles” of dakspanen voor de dakbedekking komt aan bod. Ervaring met houtbewerking is mooi meegenomen, maar niet noodzakelijk voor het volgen van deze stage.

Indien je interesse hebt in deze stage, gelieve dan jouw gegevens door te sturen naar info@mot.be. We contacteren jou als er een nieuwe stage wordt georganiseerd.

De eerste stage vond plaats in september 2017. De deelnemers bouwden toen een bijenhalletje in vakwerk aan de Liermolen. In 2019 bouwden de deelnemers een wan-kot.

Programma

DAG 1

  • balken kappen en kantrechten;
  • dakspanen maken

DAG 2

  • houtverbindingen maken
DAG 3
  • vakwerk optrekken

DAG 4

  • vitsen en lemen;
  • dakspanen op het dak plaatsen
DAG 5
  • vitsen en lemen;
  • dakspanen op het dak plaatsen

Info


Voor wie
Voor volwassenen
Maximum 7 deelnemers per team (de 3 laatste dagen werken de teams samen)
Prijs
450 euro per deelnemer
Inbegrepen:
  • ervaren vakwerkbouwers als lesgever;
  • alle grondstoffen en benodigdheden;
  • water, koffie en thee;
  • gratis toegang tot het MOT.
Waar
het MOT, Afdeling Liermolen - Vorststraat 8, 1850 Grimbergen
Wanneer
Deze activiteit is niet gepland. Heb je er interesse in? Mail naar info@mot.be of bel naar 02 270 81 11.
Inschrijving
Momenteel niet meer mogelijk

Annulatie

Indien je na inschrijving jouw deelname wenst te annuleren wordt het inschrijvingsgeld niet terugbetaald. Je kan wel zelf voor vervanging zorgen.
Mee te brengen

  • Veiligheidsschoenen of ten minste stevige (wandel)schoenen en beschermende kledij (overall of dergelijke);
  • Mocht het koud zijn en/of regenen: de cursus wordt in open lucht gegeven, dus breng aangepaste kledij mee;
  • Rubber handschoenen (tuinkwaliteit) om te werken met kalk en leem;
  • Veiligheidsbril om ogen/bril te beschermen;
  • Een lunchpakket.
Opmerking
  • Helaas mag men niet verwachten dat men na vijf dagen een volleerd houtbewerker is. Mits wat voorkennis kan men er in slagen achteraf thuis hetzelfde bouwwerk na te bouwen.
  • Het bedenken en uittekenen van een plan voor een nieuw gebouw in vakwerk wordt in deze stage niet behandeld.

Vakwerk

Vakwerk is een historische voorganger van de huidige houtskeletbouw. Een gebouw in vakwerk is opgetrokken uit een houten constructie van verticale stijlen, horizontale regels en diagonale schoren. De wanden van dit ‘skelet’ kunnen worden gesloten door een vlecht- of vitswerk van soepele twijgen of gekloven latjes te bekleden met een mengeling van leem en stro.

Vakwerk was eeuwenlang in grote delen van Europa, ook in Vlaanderen, technisch een goed alternatief voor bak- en natuursteen die niet altijd en overal beschikbaar of betaalbaar was. Maar omdat het meer onderhoud vraagt dan een stenen bouwwerk, werd vakwerk vanaf het begin van de twintigste eeuw nog amper toegepast. Vandaag is bouwen met leem echter aan een heropleving bezig vanwege de ecologische voordelen. Met deze stage bieden we een praktische kennismaking met deze historische bouwtechniek.

De lesgevers en Japanse houtbewerking

De lesgevers Ante Corthals en Mathijs Huygebaert hebben veel ervaring met Japanse werktuigen, technieken en verbindingen. Die Japanse houtbewerkingstechnieken worden steeds populairder en komen dan ook in de stage geregeld aan bod. Er wordt bovendien consequent gebruik gemaakt van handwerktuigen. De lesgevers begeleidden eerder in het MOT de Japanse zaag-Doe en de komst van de zaagdokter Nagakatsu-San.

Ante Corthals begon met houtbewerking rond 2001 in Nieuw-Zeeland. Hij werkte er twee jaar deeltijds bij een meubelmaker, intussen bouwde hij zijn eigen yurts en rond huis. Later werkte hij in Nieuw-Zeeland twee jaar voor een eco-bouwer en architect, toen leerde hij werken met strobalen en bezetten met leem. Dan verhuisde Ante naar Japan om er weer twee jaar bij een traditionele timmerman in de leer te gaan. Daarbuiten werkte hij bij verschillende timmermannen voor kortere projecten.

In 2010 heeft Ante meegewerkt met een Japans team in de voorbereiding en bouw van een Japans theehuis, uitsluitend met handgereedschap. Sindsdien werkt hij afwisselend in Europa en Japan aan eigen projecten.

Hij leert lemen van leembouwer Gerrit Van den dries. In 2013 en 2016 werkt Ante mee aan grote projecten van Axel Weller, een Duitse Timmerman die enkel met handgereedschap werkt.

Toen Mathijs Huyghebaert in 2010 afstudeerde als Japanoloog, trok hij naar Japan. Op dat moment was er net een bijeenkomst van Japanse en Europese timmerlieden die enkel met handgereedschap twee kleine gebouwtjes bouwden. Na zijn terugkomst in België kon hij bij een vakwerkbouwer uit Limburg met een leercontract aan de slag. Daarna zocht hij verder zijn eigen weg in binnen- en buitenland, met onder meer stages bij timmerlieden in Japan en Frankrijk. Sinds 2015 is Mathijs zelfstandig aan de slag als Matisu.

Wan-kot

Tijdens deze stage bouwen we een Wan-kot. Daarin zullen later educatieve activiteiten plaatsvinden, zoals het Atelier Brood. Tijdens dat atelier gaan de kinderen zelf aan het werk: ze zaaien, wannen en dorsen. Momenteel maken we hiervoor gebruik van een open ruimte achter het Doe-kot, een leslokaal in de voormalige paardenstalling. Een afdakje dient er als onderkomen voor de wanmolen en de kinderen schuilen er bij regen. Die is echter aan vervanging toe. Gelet op het historisch karakter van de site van de Liermolen en de beschermde status van de gebouwen en het landschap, volstaat een banaal gebouw niet. Met de bouw van de bijenhal in 2017 hebben we bewezen dat een nieuwbouw, volledig opgetrokken in natuurlijke materialen en met historische bouwtechnieken, wonderwel in het kader past. Het bouwen van zo’n vakwerkgebouw kan daarenboven rekenen op veel interesse bij een ruim publiek. Het gebouwtje moet groot genoeg zijn om zo’n twintig leerlingen onderdak te bieden tijdens het atelier. Het moet zo ontworpen worden dat het stof en kaf naar buiten kunnen vliegen. Dorsvlegels, wan, zaaikleden en ander pedagogisch materiaal zullen ook een plek krijgen in het Wan-kot.

Wat is wannen?

Het wannen - dit is het kaf scheiden van het koren - was een belangrijk werk dat voor de komst van machines heel wat spierkracht, vakkundigheid en tijd vereiste. Werken met de wan, een grote platte mand, was een vermoeiend werk. De wanmolen, waarmee je door aan een kruk te draaien wind kan maken en zeven in beweging kan zetten, was dan ook een grote vooruitgang. Het gebruiken van de wanmolen tijdens het Atelier Brood is een hele belevenis en onze wanmolen verdient dan ook een goed onderkomen.