Stage vakwerk

Samen met andere deelnemers en onder begeleiding van ervaren lesgevers bouw je een vakwerkgebouwtje aan de Liermolen. Op 5 dagen tijd, gespreid over 3 weken, krijg je een introductie in de hout- en leembouw.

De bedoeling van de stage is dat elke deelnemer alle stappen van het bouwproces doorloopt, van het kantrechten van de boomstammen en het uittekenen en kappen van de houtverbindingen, over het oprichten en opvullen van het vakwerk met vlechtwerk en leemmengsel. Ook het kloven van de houten dakspanen voor de dakbedekking komt aan bod. Ervaring met houtbewerking is mooi meegenomen, maar niet noodzakelijk.

De eerste stage vakwerk vond plaats in september 2017. Toen bouwden de deelnemers een bijenhalletje aan de Liermolen. Gezien het grote succes, wordt de stage dit jaar herhaald. 


We hebben het hele bouwproces opgenomen. Bekijk hier de timelapse:

Programma

DAG 1

  • balken kappen en kantrechten;
  • dakspanen maken

DAG 2

  • houtverbindingen maken
DAG 3
  • vakwerk optrekken

DAG 4

  • vitsen en lemen;
  • dakspanen op het dak plaatsen
DAG 5
  • vitsen en lemen;
  • dakspanen op het dak plaatsen

Info

Voor wie
Voor volwassenen
Maximum 7 deelnemers per team (de 3 laatste dagen werken de teams samen)
Prijs
450 euro per deelnemer
Inbegrepen:
  • ervaren vakwerkbouwers als lesgever;
  • alle grondstoffen en benodigdheden;
  • water, koffie en thee;
  • gratis toegang tot het MOT.
Waar
het MOT, Afdeling Liermolen - Vorststraat 8, 1850 Grimbergen
Wanneer
5 dagen in totaal, telkens van 8.30 tot 17.30 uur en te kiezen uit één van volgende teams:
  • team A: donderdag 5, donderdag 12, donderdag 19, vrijdag 20 en zaterdag 21 september 2019
  • team B: vrijdag 6, vrijdag 13, donderdag 19, vrijdag 20 en zaterdag 21 september 2019
  • team C: zaterdag 7, zaterdag 14, donderdag 19, vrijdag 20 en zaterdag 21 september 2019
Inschrijving
Inschrijven is verplicht. Het aantal deelnemers is beperkt tot 7 per team.
De inschrijving verloopt volgens een strikte procedure waarbij de deelnemers door trekking worden uitgeloot.
De vraag naar deze stage is groter dan het aanbod. In het verleden verliep de inschrijving telefonisch op een vaste datum en uur. Kandidaat-deelnemers bleven soms lang aan de telefoon en raakten niet tijdig binnen, omdat de stage in een minimum van tijd volzet was. We hebben gekozen voor een eerlijke loting waarbij iedereen dezelfde kansen heeft en zich niet meer vrij moet houden om telefonisch in te schrijven. De trekking gebeurt individueel.
Voorinschrijving
De voorinschrijving is geen definitieve inschrijving en geeft uitsluitend toegang tot de loting. De voorinschrijving dient uiterlijk op zondag 28 april 2019 binnen te zijn.
Om jezelf in te schrijven voor de loting:
  • stuur je ten persoonlijke titel een mail naar info@mot.be met volgende gegevens: voornaam, naam, straat en huisnummer, postcode, gemeente, telefoonnummer, gsm-nummer, e-mailadres, hoe je van de stage vernomen hebt en voor welk team je wenst in te schrijven (beide teams zijn ook mogelijk),
  • of bel je op werkdagen tussen 8 en 17 uur naar het MOT (02 270 81 11) en geef je bovenstaande gegevens door. 
Je ontvangt vervolgens per mail een bevestiging van je voorinschrijving.
Loting
Op dinsdag 30 april 2019 wordt er geloot en wordt een volgorde vastgelegd voor beide teams. Iedereen krijgt nog diezelfde dag melding van zijn plaats in de volgorde van elk team. De eerste 7 van elk team krijgen hierbij een mail met de betalingsgegevens.
Betaling
De betaling dient op onze rekening te staan uiterlijk op maandag 6 mei 2019. Indien de betaling niet tijdig wordt overgemaakt, wordt de volgende kandidaat uit de volgorde van de loting gecontacteerd.
Annulatie
Indien je na inschrijving jouw deelname wenst te annuleren wordt het inschrijvingsgeld niet terugbetaald. Je kan wel zelf voor vervanging zorgen.
Mee te brengen
  • Veiligheidsschoenen of ten minste stevige (wandel)schoenen en beschermende kledij (overall of dergelijke);
  • Rubber of latex handschoenen (tuinkwaliteit) om te werken met kalk en leem;
  • Veiligheidsbril om ogen/bril te beschermen;
  • Mocht het koud zijn en/of regenen: de cursus wordt in open lucht gegeven, dus breng aangepaste kledij mee;
  • Een lunchpakket;
Opmerking
Helaas mag men niet verwachten dat men na vijf dagen een volleerd houtbewerker is. Mits wat voorkennis kan men er in slagen achteraf thuis hetzelfde bouwwerk na te bouwen. Het bedenken en uittekenen van een plan voor een nieuw gebouw in vakwerk wordt in deze stage niet behandeld.

Vakwerk

Vakwerk is een historische voorganger van de huidige houtskeletbouw. Een gebouw in vakwerk is opgetrokken uit een houten constructie van verticale stijlen, horizontale regels en diagonale schoren. De wanden van dit ‘skelet’ kunnen worden gesloten door een vlecht- of vitswerk van soepele twijgen of gekloven latjes te bekleden met een mengeling van leem en stro.

Vakwerk was eeuwenlang in grote delen van Europa, ook in Vlaanderen, technisch een goed alternatief voor bak- en natuursteen die niet altijd en overal beschikbaar of betaalbaar was. Maar omdat het meer onderhoud vraagt dan een stenen bouwwerk, werd vakwerk vanaf het begin van de twintigste eeuw nog amper toegepast. Vandaag is bouwen met leem echter aan een heropleving bezig vanwege de ecologische voordelen. Met deze stage bieden we een praktische kennismaking met deze historische bouwtechniek.

De lesgevers en Japanse houtbewerking

De lesgevers Ante Corthals en Mathijs Huygebaert hebben veel ervaring met Japanse werktuigen, technieken en verbindingen. Die Japanse houtbewerkingstechnieken worden steeds populairder en komen dan ook in de stage geregeld aan bod. Er wordt bovendien consequent gebruik gemaakt van handwerktuigen. De lesgevers begeleidden eerder in het MOT de Japanse zaag-Doe en de komst van de zaagdokter Nagakatsu-San.

Ante Corthals begon met houtbewerking rond 2001 in Nieuw-Zeeland. Hij werkte er twee jaar deeltijds bij een meubelmaker, intussen bouwde hij zijn eigen yurts en rond huis. Later werkte hij in Nieuw-Zeeland twee jaar voor een eco-bouwer en architect, toen leerde hij werken met strobalen en bezetten met leem. Dan verhuisde Ante naar Japan om er weer twee jaar bij een traditionele timmerman in de leer te gaan. Daarbuiten werkte hij bij verschillende timmermannen voor kortere projecten.

In 2010 heeft Ante meegewerkt met een Japans team in de voorbereiding en bouw van een Japans theehuis, uitsluitend met handgereedschap. Sindsdien werkt hij afwisselend in Europa en Japan aan eigen projecten.

Hij leert lemen van leembouwer Gerrit Van den dries. In 2013 en 2016 werkt Ante mee aan grote projecten van Axel Weller, een Duitse Timmerman die enkel met handgereedschap werkt.

Toen Mathijs Huyghebaert in 2010 afstudeerde als Japanoloog, trok hij naar Japan. Op dat moment was er net een bijeenkomst van Japanse en Europese timmerlieden die enkel met handgereedschap twee kleine gebouwtjes bouwden. Na zijn terugkomst in België kon hij bij een vakwerkbouwer uit Limburg met een leercontract aan de slag. Daarna zocht hij verder zijn eigen weg in binnen- en buitenland, met onder meer stages bij timmerlieden in Japan en Frankrijk. Sinds 2015 is Mathijs zelfstandig aan de slag als Matisu.

Wan-kot

Tijdens deze stage bouwen we een Wan-kot. Daarin zullen later educatieve activiteiten plaatsvinden, zoals het Atelier Brood. Tijdens dat atelier gaan de kinderen zelf aan het werk: ze zaaien, wannen en dorsen. Momenteel maken we hiervoor gebruik van een open ruimte achter het Doe-kot, een leslokaal in de voormalige paardenstalling. Een afdakje dient er als onderkomen voor de wanmolen en de kinderen schuilen er bij regen. Die is echter aan vervanging toe. Gelet op het historisch karakter van de site van de Liermolen en de beschermde status van de gebouwen en het landschap, volstaat een banaal gebouw niet. Met de bouw van de bijenhal in 2017 hebben we bewezen dat een nieuwbouw, volledig opgetrokken in natuurlijke materialen en met historische bouwtechnieken, wonderwel in het kader past. Het bouwen van zo’n vakwerkgebouw kan daarenboven rekenen op veel interesse bij een ruim publiek. Het gebouwtje moet groot genoeg zijn om zo’n twintig leerlingen onderdak te bieden tijdens het atelier. Het moet zo ontworpen worden dat het stof en kaf naar buiten kunnen vliegen. Dorsvlegels, wan, zaaikleden en ander pedagogisch materiaal zullen ook een plek krijgen in het Wan-kot.

Wat is wannen?

Het wannen, dat is het scheiden van het kaf van het koren, was een belangrijk werk, dat voor de komst van machines heel wat spierkracht, vakkundigheid en tijd vereiste. Werken met de wan, een grote platte mand, was een vermoeiend werk. De wanmolen, waarmee je door aan een kruk te draaien wind maakt en zeven in beweging brengt, was dan ook een grote vooruitgang. Het gebruiken van de wanmolen tijdens het Atelier Brood is een hele belevenis en onze wanmolen verdient dan ook een goed onderkomen.