Breeuwbeitel (o.)

identificatiecode

MOT V 94.0249

morfologie

beroep

holotype

MOT V 94.0249 L=17,5cm B=6cm G=450gr

holotype

MOT V 96.0247 L=14cm B=5cm G=300gr

holotype

MOT V 96.0248 L=15cm B=5,5cm G=300gr

holotype

MOT V 96.0249 L=17cm B=5,5cm G=300gr. Opschrift: SHEFFIELD.

holotype

MOT V 96.0254 L=17cm B=6cm G=350gr

holotype

MOT V 96.0255 L=21cm B=4,5cm G=450gr

alias

breeuwijzer (syn.)

alias

kauwijzer (syn.)

alias

kauwbeitel (syn.)

alias

kouwer (syn.)

alias

drijfijzer (syn.)

alias

werkijzer (syn.) (SOPERS: 36)
beschrijving

De breeuwbeitel is een kort (ca. 12-30 cm) stalen werktuig zonder hecht met een plat en veelal waaiervormig blad en met een hoofduiteinde in de vorm van een paddenstoel. De rand is ofwel scherp, stomp of voorzien van één of meerdere overlangse groeven. Met het breeuwijzer wordt werk, d.i. in teer gedrenkt geplozen touwwerk, in de naden van een houten vaartuig gedreven, opdat het waterdicht zou zijn.

Er bestaan verschillende vormen die allemaal een eigen functie hebben binnen het proces van het breeuwen: zo is er een wigvormig breeuwijzer dat - wanneer nodig - de naad verwijdt om er vervolgens het werk in te drijven met een ander breeuwijzer. Dit "enkel" breeuwijzer is stomp en soms lichtjes gebogen. Het werk wordt dan met nog een ander, "dubbel" breeuwijzer dieper in de naden gedreven die vervolgens worden opgevuld met pek. De snede van dat laatste werktuig is in de breedte soms holrond. De afmetingen hangen af van de breedte van de naad. De breeuwijzers worden gebruikt in combinatie met de breeuwhamer.

Deskundigheid en ervaring waren vereist om te weten hoeveel werk er in de naden gestopt moest worden: te weinig zou lekken veroorzaken, te veel zou te veel druk uitoefenen op de naden en eventueel bevestigingsmiddelen doen lossen.

De bestemming van het breeuwijzer heeft enig verband met die van het kuipersbeiteltje en de loodzetbeitel. [MOT]

Breeuwbeitel MOT V 94.0249

Breeuwbeitel MOT V 96.0259