Opzoeken

Schrank De schrank die je naast de schuur van de Tommenmolen kan zien staan, is een reconstructie op ware grootte die we maakten op basis van een exemplaar uit de collectie van het MOT en van afbeeldingen. Wat is een schrank? Een schrank is een tweebenig hijstoestel waar je zware lasten mee kan ophijsen en in beperkte mate ook verplaatsen. Het toestel kan gemonteerd en verplaatst worden. Op bijvoorbeeld bouwwerven werd ze al sinds de oudheid gebruikt om zware stenen mee naar boven te halen. Tot begin 20ste eeuw werd met zo’n toestel gewerkt in de scheepvaart en het leger. Een schrank bestaat uit twee met elkaar verbonden benen met bovenaan een katrol. Een touw loopt over de katrol naar een windas onderaan. Het windas heeft twee lange spaken die als hefboom fungeren. Door hieraan te draaien kan je alleen of met twee zonder uitzonderlijke moeite een last van enkele honderden kilo’s omhoog hijsen. Het toestel wordt in evenwicht gehouden door tuitouwen. De schrank illustreert mooi de werking...

Prinsenkasteel opgemeten door UCL In het najaar van 2016 en voorjaar 2017 stortten studenten architectuur van de UCL (Faculty of Architecture, Architectural Engineering and Urban Planning – LOCI Brussels) zich op het Prinsenkasteel. Onder het motto "vele handen maken licht werk" verwijderden ze volledig manueel maar liefst twee vrachtwagens begroeiing. Dit liet hen toe de volledige site en omgeving nauwkeurig op te meten, te beschrijven en uit te tekenen. Op basis van al deze opmetingsplannen, detailtekeningen en schetsen maakten ze reconstructietekeningen en beschreven ze in detail de technische en bouwkundige opstand. Bovendien maakte één van de studenten, Sébastien van Naemen, een 3D computertekening van het geheel. Dit project van de UCL zal van onschatbare waarde zijn bij de verdere restauratie van de site.

De stam beslaan Hoewel strikt genomen niet noodzakelijk, is het aangewezen om de boomstam te ontschorsen en het spinthout te verwijderen, door de stam te beslaan of bekantrechten. Het spinthout bestaat uit de laatst aangegroeide jaarringen, in enkele dialecten 'spek' genoemd. Ondanks het wateren kunnen deze buitenste lagen tussen het kernhout en de bast nog veel voedingsstoffen bevatten, die de pomp vatbaar maken voor verwering, schimmels en houtborende insecten. Het beslaan kan zowel voor als na het boren gebeuren. Een praktisch voordeel van te starten met beslaan, is dat je overtollig gewicht wegneemt van de stam om alle volgende bewerkingen aan te vatten.

Met de rolschoffel kan men tussen plantenrijen (bv. bloemkool, bieten, uien) tegelijk het grondoppervlak losmaken en het onkruid net eronder wieden (1). Het werktuig bestaat uit een metalen rol met schuine dwarsstukken, die functioneert als wiel en de begroeiing plat drukt. Net achter de rol bevindt zich een afneembaar smal en beweegbaar schoffelblad. Het mes is meestal in de hoogte en hellingsgraad verstelbaar. Aan weerszijden van de rol bevindt zich een beschermingskap om te vermijden dat de losgemaakte grond zijdelings op de gewassen vliegt. De werkbreedte kan variëren van ca. 8 cm bij een enkel wiel tot 50 cm bij een model met dubbel wiel, waarmee men twee rijen tegelijk kan bewerken. Het geheel wordt met duw- en trekkende bewegingen gebruikt. De aansluiting met de T-steel is vaak scharnierend naar links of rechts verstelbaar. Zo kan men schuin achter het werktuig stappen zonder de geschoffelde grond vast te trappen. Het werktuig is sterk verwant aan de grondfrees (hand) en de handschoffelmachine, die vrijwel...

De spitgreep (1) is een handwerktuig met - meestal vier (2) - brede, platte of in doorsnede driehoekige tanden. Werkend deel en een T-, D- of knopsteel (ca. 80-100 cm) zijn d.m.v. een angel - verstevigd door een beslaghuls -, een dille of twee veren aan elkaar bevestigd. De punten van de, licht naar voor gebogen, tanden zijn beitelvormig of puntig. Het "blad" loopt naar onder toe breder uit. Een ander model (Bv. MOT V 2003.0204) heeft bovenaan het blad een brede band om de kluiten makkelijker te dragen en om te draaien. Nog een ander model (bv. MOT V 2016.0467) heeft een snijdende onderplaat aan het uiteinde van de platte tanden, die kan dienen als open steekspade voor zware veen- of kleigrond. De openingen boven de plaat voorkomen dat de grond zich aan het blad vastzuigt (3). Een spitgreep wordt gebruikt om steenachtige of sterk samenhangende (klei-)grond te bewerken (4) of te verkruimelen en om mest onder te spitten. In de (moes)tuin worden, in tegenstelling tot de tuinspade, met de spitgreep bij het verplanten...

Vakwerkschuur Tommenmolen Sinds wanneer staat hier een schuur? Het molengebouw dateert uit de 16de eeuw, maar sinds wanneer de schuur er staat weten we niet juist. Op de Ferrariskaart (eind 18de eeuw) zien we voor het eerst een gebouw op de plaats van de huidige schuur. Op kaarten en kadasterplannen van de 19de eeuw is de schuur duidelijk afgebeeld. Hoe zag de oorspronkelijke schuur eruit? Dat weten we dankzij schilderijen, etsen en foto’s uit de eerste helft van de 20ste eeuw. Het was een schuur in vakwerk met een dak in riet of stro. Die schuur is echter verdwenen, wellicht eind jaren 1940, begin jaren 1950, vermoedelijk na een brand.  Huidige vakwerkschuur De huidige schuur stond tot 1977 op een erf in de Veldkantstraat, zo'n 500 meter van de Tommenmolen. Op initiatief van het gemeentebestuur van Grimbergen en met de hulp van het openluchtmuseum Bokrijk werd die schuur volledig opgemeten, gefotografeerd en gedemonteerd. Het houten gebinte ging voor restauratie naar Bokrijk en werd nadien aan de Tommenmolen...

Voordat men de klemmen op de polen van bijvoorbeeld een autobatterij weer aanbrengt, is het gewenst om ze eerst met de poolklemspreider te reinigen, d.i. het vastgezette accuzuur verwijderen, en ze bovendien iets te verwijden zodat men zeker is dat ze voldoende ver over de accupool grijpen. De poolklemspreider is een tang waarvan de conische halve cilindervormige bekken (ca. 4-8 cm), met gekartelde buitenomtrek, haaks op de armen staan. Tussen laatstgenoemde bevindt zich soms een veer. Bij het dichtdrukken van de armen vormt zich een V-vormige opening tussen de twee bekken.  Zie ook de accupoolreiniger. Om de poolklemmen te verwijderen, gebruikt men een poolklemtang. [MOT]