Opzoeken

Deze nieuwe werktuigfiche is in opbouw. [MOT]

De bootshaak is een enkele of dubbele haak om een boot naar een andere boot, een boei of de oever te trekken of van de oever te duwen, om stammen, balken, een ijsschots of een ander drijvend voorwerp af te duwen, ook om een verdronkene naar de boot of de oever te trekken. Touwen worden er ook mee doorgegeven of opgepikt. Doorgaans bestaat het werkend deel uit een halfronde puntige haak om mee te trekken en een rechte punt om mee te duwen. Beiden zijn aan elkaar op een dille gesmeed (1). Daarnaast bestaan er modellen met een punt die niet in het verlengde van de steel ligt, maar schuin (zo'n 45°), met twee haakse punten (2),  enz. De lichtere modellen, die op plezierboten dienen om een boei te vangen e.d., zijn nu van brons of plastic en de punten zijn geknopt om beschadiging en verwonding te voorkomen. De houten steel is zo'n 2 à 4-5 m lang. Op ondiepe vaartuigen wordt de diepgang wel eens op de steel aangeduid om te peilen. Voor de pleziervaart is de steel kort (1,5-2 m); hij kan ook van aluminium zijn gemaakt...

Een vaarboom is een lang rondhout met gevorkt uiteinde om een vaartuig in ondiep water te doen voortbewegen door zich op de bodem af te duwen, te 'bomen'. Het werkend deel kan van smeedijzer zijn (1) of bestaan uit een driehoekig stuk hout, de flint of vaarboomklauw die dwars op het uiteinde van de lange stok geklampt is (2). De vaarboom is verwant aan de zwaardere schoorboom en de bootshaak, waarvan één haak vaak halfrond is. (1) Lokaal spreekt men van een sprantijzer: VISSER J.: Werkendams dialect in woorden en spreekwijzen, Werkendam, 2007 s.v. 'sprantijzer': "gaffelvormig ijzeren onderstuk aan een vaarboom ter voorkoming van het uitglijden van de boom op de harde bodem" (2) www.binnenvaarttaal.nl s.v. 'vaarboom'

De schoorboom (1) is een zwaar gaffelvormig handwerktuig van schippers om het vaartuig van obstakels zoals brugpijlers af te duwen of op enige afstand van de oever te houden. Aan de korte vork is een dille met een grote diameter tot meer dan 10 cm. gesmeed. Daarin wordt een lange, dikke houten boom bevestigd. Het ijzeren gedeelte weegt ca. 1-5 kg. Aan het andere uiteinde van de boom was soms een ander hoornvormig ijzer voorzien om op het vaartuig zelf steun te houden tegen een daartoe voorziene schoorboomklamp (2). De schoorboom is te onderscheiden van lichter rondhout zoals de vaarboom en bootshaak, waarvan het ijzer doorgaans assymetrisch is en één haak halfrond. (1) W.N.T.: "dikke boom die gebruikt wordt om de vaart van een schuit tegen te houden" (2) www.binnenvaarttaal.nl s.v. 'schoorklamp'

De fineerzaag is een zaagje met tegenliggend (1) blad van ca. 10-15 cm, bij het fineren gebruikt om de oplegplaten te zagen. De helft van de zeer kleine tanden staat schuin naar achter, de andere naar voor, om het hout niet te scheuren. Met deze zaag wordt steeds langs een liniaal gezaagd. Soms wordt de beitel van een tandschaaf voor dat werk gebruikt (2). [MOT] (1) Ook soms met geklemd blad (RAUWERDA 1948: 1.51). Er bestaan nu metalen fineerzagen met schuin handvat. (2) Bv. LOMBARD & MASVIEL: 90.

Het hooimes heeft een 50 tot 100 cm lang blad met al dan niet getande snede; wanneer er tanden aanwezig zijn, spreekt men van een hooizaag. Met dat handwerktuig of de hooizaag wordt samengeperst hooi, maar ook mest of ingekuild veevoer in stukken gesneden met een verticale beweging. [MOT]