Opzoeken

Schuurmaliën (1) zijn handwerktuigen om metaaloppervlakken te polijsten. De polijstlap wordt gevormd door een stelsel van kleine metalen ringetjes die samen een web van ca. 10 x 10 cm vormen, volgens het principe van een maliënkolder. Aan twee tegenoverliggende uiteinden zijn grotere metalen ringetjes bevestigd om de vingers door te steken om de lap stevig te vatten. De maliën zijn meestal bevestigd aan een stroeve lap leer voor de handpalm (2). Leerbewerkers zoals zadelmakers en gareelmakers (3) gebruiken het handwerktuig specifiek voor het polijsten van smeedijzer beslag (bv. kettingen, bits, gespen, karabijnhaken,...) aan hun werkstukken. Ruiters in een cavalerie gebruikten het om paardentuig te doen blinken. Hedendaagse varianten worden gebruikt voor het ontroesten en polijsten van allerlei metalen oppervlakken van bv. kachels of machineonderdelen en voor metalen vaatwerk, als alternatief voor de pannenspons. [MOT] (1) Eigen Nederlandse benaming onbekend. (2) Buffelleer volgens handelscatalogus Manufrance....

Deze nieuwe werktuigfiche is in opbouw. [MOT]

Een écraseur (1) is een chirurgisch instrument in roestvrij staal om inwendige lichaamsdelen, weefsels of gezwellen te omringen en geleidelijk de bloedtoevoer af te klemmen door middel van een draad of ketting. Deze wordt met beide handen aangespannen door een, vaak uitschuifbaar, handvat dat door een lange staaf loopt om het af te klemmen lichaamsdeel te bereiken via een lichaamsholte of operatie. Het is vooral gekend bij dierenartsen maar ook andere artsen gebruikten het (2). Naargelang het doel bestaan er talrijke verschillende modellen voor bv. castraties, aambeien, gezwellen, tumoren, poliepen of cysten. Doorgaans zijn de modellen vernoemd naar een specifiek arts. Zie ook de tang voor schapenstaart. [MOT] (1) Eigen Nederlandse benaming onbekend. De Franse term wordt algemeen gehanteerd in andere talen en wijst op het pletten of vergruizen. Naast écraseur à chaîne treft men ook de term serre-noeud aan voor het model met draad. (2) Handelscatalogus SCHAERER, M. [p.1905]: Cataloque illustré d'Instruments, d'Appareils...

Bij een medisch onderzoek of medische ingreep kan de arts bepaalde lichaamsholtes openhouden met een speculum. De kaken van deze tang zijn aangepast aan de vorm van de holte. Bij het speculum voor de neusgaten bijvoorbeeld vertrekken de kaken vrij breed en versmallen op het einde, aangezien de neus bovenaan smaller is. Men opent de tang wanneer men de armen samendrukt. De tang kan in elke stand geblokkeerd worden d.m.v. een ring die over de armen schuift. De armen zijn aan de buitenzijde getand zodat men de ring op de gewenste stand kan vastzetten. Er bestaan ook speculums voor het onderzoeken van keel, oor, endeldarm en vagina. Vergelijkbare werktuigen zoals het vaginaal speculum bestaan in grote formaten voor dierenartsen. [MOT]

Bij grote (hoef)dieren zoals koeien kan een jong soms niet natuurlijk of via een keizersnede geboren worden, of het is reeds overleden. Om infectie te voorkomen en de moeder te redden, komt het voor dat het kalf uiteen moet gezaagd worden. Daartoe wordt een foetotoom gebruikt. In tegenstelling tot een gewone draadzaag of een écraseur, wordt gebruik gemaakt van een holle, dubbele stalen buis om een draadzaag binnen te brengen. Er bestaan diverse geleiders en handvatten om de draadzaag te bedienen en ook diverse andere handwerktuigen zoals lange spatels en haken ter ondersteuning. [MOT]

De hoefhakbeitel (1) is een handwerktuig met stalen blad en T-vormig houten handvat. Er bestaan zowel lange (ca. 50 cm) modellen die op een kleine spade gelijken als korte (15 à 20 cm) beitel- of spatelvormige modellen. Zie ook de enkele nietenkapper met kort blad. Deze korte modellen hebben meestal een kleine knik halverwege, die dient om de hoeven van een paard te bekappen, in aanvulling op courantere handwerktuigen zoals het hoefhakmes (2). [MOT] (1) Eigen benaming onbekend. Zie het Engelse horse hoof chisel ten opzichte van het Franse spatule à sabot of pelle à sabot. (2) WIESENDANGER H., Klauen- und Hornpflege des Rindes, Zürich, s.d., 24-25 toont gelijkaardige beitelvormige werktuigen voor de zachte hoornlaag aan de achterklauwen van een rund: "Ausstossmesser für das schneiden der Sohlen der Hinterklauen."

Tang voor het afbinden van de staarten en van de testikels van lammeren. De bek van deze tang bestaat uit vier pinnen. Daarmee kan de veeboer een elastiek openspannen en die rond de staart of rond de balzak van het lam plaatsen om hem af te binden. Het gedeelte na de elastiek sterft uiteindelijk af door een gebrek aan bloedcirculatie. [MOT]