Dekspaan (v.)

identificatiecode

MOT V 2011.0245

morfologie

klopper-/stampervormig

beroep

holotype

MOT V 2011.0245 L=41cm B=14cm H=13cm G=654gr

alias

aanklopper (strodekker) (syn.) (VAN HEMERT & VAN ROODEN: 20)

alias

dekslag (syn.) (VAN HEMERT & VAN ROODEN: 20)

alias

dekslager (syn.) (VAN HEMERT & VAN ROODEN: 20)

alias

drijfbord (strodekker) (syn.) (VAN HEMERT & VAN ROODEN: 20)

alias

klopper (strodekker) (syn.) (VAN HEMERT & VAN ROODEN: 20)

alias

klopplank (syn.) (VAN HEMERT & VAN ROODEN: 20)

alias

plak (strodekker) (syn.) (VAN HEMERT & VAN ROODEN: 20)

alias

slager (strodekker) (syn.) (VAN HEMERT & VAN ROODEN: 20)

alias

slegel (strodekker) (syn.) (VAN HEMERT & VAN ROODEN: 20)

omschrijving

Nadat het riet is vastgeklemd met de dekkersheugel worden met de dekspaan de stoppeleinden van de rietstengels gelijk en op de vereiste dikte opgeklopt. Zo verkrijgt men een dak met vlak en egaal aanzien (1).

De dekspaan is een vierkante of rechthoekige (ca. 14-20 cm x 24-30 cm) dikke (ca. 3-4 cm) houten (eik of essehout) plank (2) met aan de onderzijde rijen geboorde gaten (diam. ca. 1 à 1,5 cm; diepte ca. 1,5 à 2 cm). De stoppeleinden van de rietstengels passen in de doorboorde gaatjes van de dekspaan zodat ze niet kan wegglijden (3).

Bovenaan is een houten steel (ca. 35-100 cm) bevestigd die een hoek van ca. 15° met het werkend deel vormt. De modellen met korte steel zijn soms voorzien van een zetje (zie haakpriem) en veelal gebruikt bij reparatiewerken. Deze met lange steel worden gebruikt voor het zwaardere drijfwerk.

Na het opkloppen kan het riet vastgebonden worden (zie haakpriem en schoppriem). [MOT]

(1) VAN HEMERT & VAN ROODEN: 20.

(2) In Engeland gebruiken ze een dekspaan (E legget) met een metalen werkend deel en andere afmetingen (VAN HEMERT & VAN ROODEN: 20).

(3) Voor de onderzijde van het rieten dak wordt een voorkeur gegeven aan een oude dekspaan, "die uitgesleten is en waardoor het riet aan de onderzijde niet stuk knikt." (JELLEMA: 92).