ID-DOC: algemeen zoeken

De zwikboor is een fretboor om een luchtgat in een ton te boren. Haar kruk is meestal zwaar om de zwik, d.i. de pen om het gat te stoppen, in te kunnen drijven. Daarom zijn de uiteinden ervan soms met koperen of ijzeren blokjes beslagen. Het boorijzer is vaak een schroefboorijzer (zie glossarium). [MOT]

Bij het maken van een schoen spant de vakman het leer om de leest en spijkert het vast met een zwiktang. De bek is binnenin geribd en soms gebogen om een betere greep te bekomen. De schoenmaker trekt het leer aan met de tang en houdt het stuk even tegen met zijn linkerhand. Hij opent de tang en gebruikt de hamer van de bek om de spijkers in te slaan. Net als bij de spantang van de schilder is één of beide kaken dikker om als hamer te dienen. Bij sommige modellen is de hamer op de kaak geschroefd. De zwiktang is dus een samengesteld werktuig. Ze is ook verwant aan de singeltang van de stoffeerder. [MOT]

Nadat het vlas met de bookhamer gebraakt is, wordt het gezwingeld. Daarvoor heeft men een zwingelmes en een zwingelbord nodig. Het zwingelmes is een langwerpige houten spaan uit beuk, es of notelaar van ca. 30 à 40 cm lengte (1). Het heeft een aangescherpte snijkant en een houten handvat. Bij een ander model is boven de houten spaan een schuine opstaande lat aangebracht, zodat het vlas een dubbele slag wordt gegeven. Het zwingelbord is een lange rechtopstaande brede plank. Op ongeveer 1 m hoogte is de plank diep uitgezaagd. Het vlas wordt met de linkerhand in die uitsparing gehouden en met het zwingelmes in de rechterhand bewerkt. Door met het zwingelmes op het vlas te slaan, komen de houtachtige stengeldelen of lemen uit het vlaslint los. De bewerking werd gemechaniseerd door de zwingelmolen, d.i. een rad waarop 8 à 12 zwingelmessen zijn bevestigd dat door een zwengel of tredmolen wordt aangedreven. Zie ook zuiverhekel. [MOT] (1) STARA-MORAVCOVA: 88 onderscheidt een ovalen en een trapezoïdale...

Een écraseur (1) is een chirurgisch instrument in roestvrij staal om inwendige lichaamsdelen, weefsels of gezwellen te omringen en geleidelijk de bloedtoevoer af te klemmen door middel van een draad of ketting. Deze wordt met beide handen aangespannen door een, vaak uitschuifbaar, handvat dat door een lange staaf loopt om het af te klemmen lichaamsdeel te bereiken via een lichaamsholte of operatie. Het is vooral gekend bij dierenartsen maar ook andere artsen gebruikten het (2). Naargelang het doel bestaan er talrijke verschillende modellen voor bv. castraties, aambeien, gezwellen, tumoren, poliepen of cysten. Doorgaans zijn de modellen vernoemd naar een specifiek arts. Zie ook de tang voor schapenstaart. [MOT] (1) Eigen Nederlandse benaming onbekend. De Franse term wordt algemeen gehanteerd in andere talen en wijst op het pletten of vergruizen. Naast écraseur à chaîne treft men ook de term serre-noeud aan voor het model met draad. (2) Handelscatalogus SCHAERER, M. [p.1905]: Cataloque illustré d'Instruments, d'Appareils...